Eser Nedir?

Eser, eserden doğan mali ve manevi hakların bütününü teşkil eder. Bir fikri ürünün eser olarak koruma altına alınabilmesi için şu şartlar aranır;

• Fikri bir çabanın ürünü olması,
• Sahibinin özelliğini taşıması,
• Şekillenmiş olması,
• Kanunda sayılan eser türlerinden birine girmesi, gerekmektedir.

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununda sayılan eser türleri ise şunlardır;

• İlim ve edebiyat eserleri
• Müzik eserleri
• Güzel sanat eserleri
• Sinema eserleri
• İşlenmeler, derlemeler ve veri tabanlar

Telif hakkı nedir?

Herhangi bir bilgi veya düşünce ürününün kullanılması ve yayılması ile ilgili hakların, yasalarla belirli kişilere verilmesine telif hakkı denmekle birlikte, orijinal bir yaratının kopyalanmasına veya kullanılmasına izin verme hakkı olarak da tanımlanabilir.

Telif hakkı, genellikle belirli bir süre için geçerlidir. Sembolü çember içinde bir “C” harfidir. © harfi üzerinde bulunduğu yaratının telif haklarının korunduğunu belirtir ve İngilizce “copyright” kelimesini ifade eder.

Genel hatları ile; buluş ve icatlar, sanat ve edebiyat eserleri, bilgisayar programları, yazılımlar ve tasarımlar üreticisi tarafından telif hakkına başvurma hakkı sunan ürünlerdir.

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında telif hakkı yasadaki yerini almıştır. Kanunun birinci maddesi tam olarak şöyle ifade edilmiştir:

“Bu Kanunun amacı, fikir ve sanat eserlerini meydana getiren eser sahipleri ile bu eserleri icra eden veya yorumlayan icracı sanatçıların, seslerin ilk tespitini yapan fonogram yapımcıları ile filmlerin ilk tespitini gerçekleştiren yapımcıların ve radyo-televizyon kuruluşlarının ürünleri üzerindeki manevi ve mali haklarını belirlemek, korumak, bu ürünlerden yararlanma şartlarını düzenlemek, öngörülen esas ve usullere aykırı yararlanma halinde yaptırımları tespit etmektir.”

Fikri haklar başvurusu kapsamında, telif hakkı, bir bilgi ya da düşüncesel bir ürününün faaliyeti ve yayılması ile alakalı hakların, kanunlar ile ilgili kişilere tanzim edilmesidir. Yani, orijinal yaratım ürününün, kopyalamaya maruz kalması veya diğer kişiler kullanılmasına müsaade gösterilmesi hakkıdır.

Eser sahibinin mali ve manevi hakları telif yoluyla korunur. Bu haklar umuma sunma, adın belirtilmesi, eserde değişiklik yapılmasını önleme, eserin aslına ulaşma, teşhir hakkı, tahrip etmeyi önleme hakkı gibi manevi haklar ve işleme, çoğaltma, yayma, temsil gibi maddi haklardır.

Bu hakların oluşturulması ve üçüncü kişiler üzerine ileri sürülebilmesi; kayıt tescil ve ispat gibi aşamaların eserlere tecavüz edilmesi durumunda önem arz eder.

Maddi manevi tazminat gibi haklar öne sürülebilmesi için bu alanda tecrübeli hukuki danışmanlara ihtiyaç duyulabilmektedir.

Kreatif Patent hukuk danışmanları sizlere bu alanda her türlü bilgi ve birikimleri ile yardımcı olur.

Telif Hakkı Nereden Alınır?

Eserler telif hakları çatısı altında genel olarak FSEK (Fikir ve sanat eserleri kanunu) kapsamında korunmaktadır. Bu bakımdan eser ortaya çıkarıldıktan sonra kendiliğinden koruma sağlaması durumundan dolayı herhangi bir tescil veya kayda gerek aranmaz. Ancak ilgili eser üzerinde hak sahipliği elde etmek isteyenler için bazı işlemler mevcuttur.

İsteğe bağlı kayıt tescil: Bu işlem eserin kimin tarafından çıkartıldığının ispatı açısından kolaylık sağlamaktadır. İsteğe bağlı telif hakkı kayıt tescili yapmak için eser sahibi, mirasçıları veya vekilleri şahsen ya da posta aracılığıyla Telif Hakları Genel Müdürlüğü’ne başvururlar.

Zorunlu Kayıt Tescil: Bilgisayar oyunları, müzik ve sinema eserlerinin pazara sunulmadan önce tescil ve kayıtlarının yapılması zorunludur. Bu alanlarda ürünler üreten eser sahipleri FSEK yönetmeliğinin 5 maddesine uyarak, eserlerinin tüm haklarının kendilerinde olduğunu bu tescili yaparak elde etmiş olurlar.

Noter’e başvurarak telif hakkı almak: Garanti ve kesin bir yol olmamakla beraber masraflı bir başvuru olacaktır. Ancak noterlerde de eserinize ait telif hakları elde edebilirsiniz. Ancak noter tasdiki olsa dahi eserinizin çalınması durumunda 3. Şahısların esere sizden önce sahip olup olmadıklarının net bir cevabı olmadığından pratik değildir.