Tasarım Nedir?

Tasarım; bir ürünün parçası veya bütünü üzerindeki çizgi, şekil, biçim, renk, doku, süsleme, malzeme veya esneklik gibi insan duyuları ile algılanan çeşitli unsur ve özelliklerinin oluşturduğu bütündür.

Tasarım Tescili; ürünün şekil, ölçü, renk vb. gibi yapısal özelliklerinin dikkate alınarak ürünün dış görünüşünü koruma altına almayı sağlar. Örneğin; mobilya tasarımları, tekstil ürünleri, ayakkabı tasarımları gibi.

Tasarımlar;

Yeni,

Ayırt edici nitelikte olmak koşulu ile hukuken korumadan yararlanabilmektedir.

Yenilik unsuru değerlendirilirken; bir tasarımın aynısının, başvuru veya rüçhan tarihinden önce “dünyanın herhangi bir yerinde” kamuya sunulmamış olması şartı aranır. Ancak başvuru tarihinden önceki 12 ay içerisinde tasarımcı veya bu tasarımcının izin verdiği kişiler tarafından kamuya sunma veya bu kişilerin suistimali sonucu kamuya sunulursa “yenilik ve ayırt edici nitelik” etkilenmez.

Bunun yanında bir tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olması, bu tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenim ile herhangi bir tasarımın böyle bir kullanıcıda yarattığı genel izlenim arasında bir farklılık olması anlamına gelmektedir. Tasarımlar kıyaslanırken benzerlik var ise bu benzerliğin teknik zorunluluktan kaynaklanıp kaynaklanmadığı belirlenmeli ve buna göre bir değerlendirme yapılmalıdır.

 Tasarım Tescilinin Avantajları Nelerdir?

• Teknoloji, kalite ve fiyat açısından benzer özellikli ürünler, 21. yüzyıl müşteri kitlesi tarafından tasarımların farklılık ve estetik özellikleriyle rekabet aracı olmaktadır.
• Tasarım yoluyla katma değerli ürünler üretmek ve farklılaşmak, markalaşmanın da temelini oluşturur.
• Tasarımların tescil edilerek korunması ile tasarım tescil sahibi, tasarımı kullanmak konusunda inhisari (tekelci) haklara sahip olmaktadır.
• Tasarımların tescille koruma altına alınması neticesinde; üçüncü kişiler tasarım sahibinin izni olmadan tasarım konusu ürünleri; üretemez, piyasaya sunamaz, satamaz, ithal edemez, ihraç edemez, sözleşme yapmak için teklifte bulunamaz, ticari amaçla kullanamaz ve ticari maksatlı elde bulunduramaz.

Tasarım Tescili Yapılacak Ürünler Nelerdir?

Endüstriyel yolla veya elle üretilen herhangi bir nesne, bileşik ürünler, bileşik ürünlerin parçaları, ambalajlar, birden çok nesnenin bir arada algılanabilen sunumları, grafik sembolleri, yazı karakterleri tasarım mevzuatıyla korunan ürünlerdir.   Örneğin; desenler, ambalajlar, otomobil görünümleri, mobilyalar şartları oluşması halinde tasarım tesciliyle koruma altına alınabilmektedir.

Ancak bilgisayar programları ürün olarak kabul edilmemektedir; bu nedenle tasarım hukuku bağlamında korunmaları mümkün değildir.

 Tasarım Tescili Koruma Süresi Nedir?

Tescilli tasarımların koruma süresi beşer yıllık süreler ile yenilenmek şartıyla  en fazla 25 yıl korunabilmektedir. Ancak süreç içerisinde tasarımların yenilenme süresinin takip edilmesi gerekmekte olup aksi halde mağduriyetler yaşanabilmektedir..

Kreatif Patent olarak Fikri ve Sınai Mülkiyet Portföy Yönetimi Programı ile tasarımlarınızın yenilenme sürelerini takip edip, vakti geldiğinde gerekli bildirimleri sağlayarak tasarımlarınızın yenilenmesi konusunda uzman ekibimiz ile beraber sizlere hizmet vermekteyiz.

Tescilsiz tasarımların korunma süresi kamuya ilk sunulduğu tarihten itibaren üç yıldır.

Koruma Kapsamına Girmeyen Tasarım veya Tasarım Özellikleri Nelerdir?

• Dünya çapında daha önce kamuya sunulan ve ayırt edicilik özelliği bulunmayan tasarımlar,
• Kamu düzeni ve genel ahlaka aykırı tasarımlar,
• Teknik fonksiyonun gerçekleştirilmesinde, tasarımcıya tasarıma ilişkin özellik ve unsurlarda hiçbir seçenek özgürlüğü bırakmayan tasarımlar,
• Tasarlanan veya tasarımın uygulandığı ürünü, başka bir ürüne mekanik olarak monte edebilmek veya bağlayabilmek için ancak belirli biçim ve boyutlarda üretilebilen tasarımlar koruma kapsamı dışında tutulmaktadır.
• Kamuyu ilgilendiren dini, tarihi ve kültürel değerler bakımından halka mal olmuş ve ilgili mercilerin tescil izni vermediği işaretlerin, armaların, nişanların veya adlandırmaların uygunsuz kullanımını içeren tasarımlar koruma görmez.

Tasarım Tescil Prosedürü ve Gerekli Belgeler Nelerdir?

Tasarım tescil işlemleri Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından yürütülmektedir.

Tasarım başvurusu yapılırken

• Başvuru sahibi veya sahiplerinin kimlik ve iletişim bilgileri.
• Tasarımın görünümünü yansıtan ve yayım yoluyla çoğaltılmaya elverişli resim, çizim, grafik, fotoğraf veya benzeri bir biçimde hazırlanmış görsel anlatım.

Kurumu verildiği tarih itibariyle başvuru kesinleşir. Başvurunun kesinleştiği tarih çok önemlidir. Yenilik ve ayırtedici nitelik incelemesi başvuru tarihi değil başvurunun kesinleştiği tarih esas alınarak yapılmaktadır.

Tasarım başvurusu yapıldıktan sonra Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından şekli inceleme yapılır. Şekli açıdan; dilekçede, resimlerde, tarifnamelerde ve diğer istenilen belgelerde bir eksiklik bulunmadığı takdirde tasarımın Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından ayda bir yayınlanan “Resmi Tasarımlar Bülteninde” yayınlanmasına karar verilir.

Üçüncü kişiler, tasarım tescilinin yayın tarihinden itibaren 2 aylık sürede ilgili meslek kuruluşları gerekçelerini açıkça belirtmek ve delillerini de eklemek şartıyla Türk Patent ve Marka Kurumu’na itirazda bulunabilirler.

Yapılan itiraz ve delilleri, kendi görüşlerini açıklayabilmeleri için, başvuru sahibine veya vekiline gönderilir. Başvuru sahibi veya vekili, yapılan itirazlar hakkındaki görüşlerini, itirazın kendilerine bildiriminden itibaren 1 ay içinde Türk Patent ve Marka Kurumu’na bildirmeleri gerekir.

Yapılan itiraz ve karşı görüşler Türk Patent ve Marka Kurumu “Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu” tarafından incelenir. Üçüncü kişi tarafından yapılan itirazın kabul edilmesi halinde, tasarımın; tasarımın bir kısmına yapılan itirazın kabul edilmesi halinde tasarımın o kısmının tescili hükümsüz kılınır. Hükümsüzlük kararı Bülten’ de yayımlanır.

Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu kararının iptali için iki ay içinde dava açılmalıdır.

 Tekli Başvuru – Çoklu Başvuru

• Tasarımlar tek tek veya ek başvuru ücretinin ödenmesi şartı ile çoklu başvuru olarak tek bir dosyada müracaat edilebilir.
• Tasarımların çoklu olarak müracaat edilebilmeleri için ürünlerin;
• Aynı alt -sınıfa ait olması veya (Örneğin; Kumaş desenleri aynı alt sınıfta yer aldığı için onlarca desen bir arada tescil ettirilebilir.)
• Aynı set/takıma ait olması veya (Örneğin; bir yatak odası takımı mobilya takımı)
• Bileşik bir ürünün parçaları olması veya (Örneğin; bir otomobilin tek tek parçaları)
• Birden çok nesnenin ya da sunuşun bir arada algılanabilen bir bileşimi oluşturması gerekir. (Sökülüp takılabilen eğitici oyuncaklar gibi)

Uluslararası Tasarım Başvurusu Tescil Başvurusu Nasıl Yapılır?

Tescilli bir tasarım, ulusal nitelikte olup, yalnızca tescile konu ülkede koruma sağlamaktadır. Dolayısıyla, tasarımın yurt dışında korunması isteniyorsa koruma talep edilen ülkelerin tümünde ayrı ayrı tescil edilmesi gerekmektedir.

Tescil istenen ülkede direkt başvuru yapılabileceği gibi Lahey Anlaşması uyarınca Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü (World Intellectual Property Organization – WIPO)’nun Uluslararası Bürosu aracılığı ile birden çok ülkede tasarım tescil edilebilmektedir.

Tasarım sahipleri ayrıca Avrupa Birliğinde tek başvuru ile koruma talep edebilmektedirler. (Topluluk Tasarımı) Bu yol ile başvuru yapılırken vatandaşlık şartı bulunmamaktadır. Topluluk tasarımı başvurusu WIPO’ nun uluslararası Bürosu aracılığı ile yapılabildiği gibi EUIPO’ ya doğrudan yapılabilmektedir.

Uluslararası tasarım başvurusu hakkında daha detaylı bilgi almak için “Yurtdışı Tasarım Tescili” sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

 Tescil İçin Gerekli Belgeler

• Tasarımı tescil başvurusu yapacak firma veya şahsın bilgileri,
• Tasarımcının bilgileri, (Tasarımcı ise, tasarımı gerçekleştiren kimsedir. Ekip çalışması sonucunda ortaya çıkan tasarımlarda tasarımcı isimlerinin ve adres bilgilerinin tek tek belirtilmesi gerekmektedir.)
• Tasarım talep hakkının nasıl elde edildiğinin açıklandığı “Tasarım Talep Beyanı”
• Tescil edilecek tasarımların tüm belirgin özelliklerini yansıtan, 8×8 cm. ebadında fotoğraf veya çizimi, (Tasarımlar üç boyutlu ise tasarımın önden, yandan, üstten görünümleri ek resim olarak verilmelidir.)
• Tescil edilecek tasarımların sadece görsel özelliklerini ihtiva eden tarifname, (Tarifnamede; ürünün ölçüleri, üretim tekniği ürünün teknik ve fonksiyonel özellikleri, kullanım amacı anlatılmamalıdır.) Vekaletname (Noter tasdikine gerek yoktur.)

Tasarım Devir ve Lisans İşlemi Nedir?

Devir işlemleri

Tasarım tescil başvurusu veya tasarım tescilinden doğan tasarım hakkı başkasına devredilebilir. Devir sözleşmesinin Türk Patent ve Marka Kurumu Tasarım Siciline kayıt edilmesi gerekmektedir.

Lisans İşlemleri

Başvuru aşamasında veya tescilli tasarımları kullanma yetkisi Türkiye genelinde veya belirli bir bölgede geçerli olacak şekilde lisans sözleşmesiyle bir başkasına verilebilir. Tasarım Lisansı Sözleşmesi, ivazlı(karşılıklı) ve iki tarafa borç yükleyen bir sözleşmedir. Taraflar arasında sürekli borç ilişkisi doğurur. Yani kural olarak, lisans sözleşmesi karşılıklı edimler içermektedir. Çünkü lisans veren lisans alana markanın kullanım hakkını vermeyi, lisans alan ise lisans verene bir bedel ödemeyi üstlenir. Lisans alanın edimi olan bedel, genelde bir miktar ücret olarak karşımıza çıksa da taraflar bedelin başka bir şekilde ödeneceğini kararlaştırabilirler.

• Lisans sözleşmesinin Türk Patent ve Marka Kurumu tasarım siciline kayıt edilmesi gerekir.

Tasarım lisans sözleşmesi hakkında daha detaylı bilgi almak için “Tasarım Lisans Sözleşmesi ” sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

 Tasarım Tescili Yenileme

Tescilli tasarımların koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 5 yıldır. Ancak 5 yıllık dönemler halinde 25 yıla kadar uzatılabilir.

Yenileme talebi, koruma süresinin sona erdiği ayın son gününden önceki altı ay içerisinde yapılır. Bu sürenin kaçırılması durumunda, yenileme talebi, “Yenileme Ücreti Gecikme Zammıyla Birlikte Ödenmek Şartıyla” koruma süresinin sona erdiği ayın son gününden itibaren altı ay içerisinde de yapılabilir. Eğer süreç içerisinde de yenileme talebi yapılmazsa tasarım koruması sona ermektedir.

Tasarımla İlgili Hizmetlerimiz

• Tasarım tescil başvuru işlemlerinin takip ve sonuçlandırılması,
• Tasarım devir sözleşmelerinin hazırlanması ve sözleşmelerin tasarım siciline kayıt işlemleri,
• Tasarım lisans sözleşmelerinin hazırlanması ve tasarım siciline kaydı,
• Resmi Tasarımlar Bültenlerinde yayınlanan tasarımlara karşı itiraz işlemleri,
• Yurtdışında tasarım tescil başvurusu işlemlerinin takip ve sonuçlandırılması
• Tasarım taklitlerine karşı hukuki ve cezai yaptırımların uygulanması konusunda danışmanlık hizmetleri,
• Tescilli tasarımlarla ilgili yenileme, unvan, adres değişikliği ve diğer işlemlerin takibi.